لذت‌جويى ، خست ، شهوت‌پرستى ، فريب‌كارى ، قساوت ، بىرحمى و بازيچه هوس‌هايى نفرت‌انگيز بود و از لحاظ روحى و فكرى داراى عقلى بيمار و در هم شكسته و در واقع خود قربانى سياست‌هاى پدرش بود « 1 » شاه اسماعيل هرچند از علم و سواد بالايى برخوردار نبود اما چندى نزد زين العابدين استرآبادى درس آموخته بود . نستعليق را خوب مىنوشت و در نقاشى و طراحى ساختمان مهارت داشت . « 2 » در اين نكته كه هينتس نوشته است در دوران او تمام كارگاه‌هاى نقاشى تعطيل شد و اين معلوم نيست به خاطر عدم آگاهى او از نقاشى بوده يا به اين دليل كه وى گرايش به مذهب سنت داشته و فقه اهل سنت چنين كارى را نمىپذيرفت . بايد به دليل دوم توجه نمود . مؤلف خلاصة التواريخ كه تاريخ خود را به دستور شاه اسماعيل دوم شروع كرده « 3 » تا حدى جانب او را گرفته است . شاه اسماعيل طبع شعرى نيز داشته است و به فارسى و تركى شعر مىسروده و ديوان اشعار او در ميان اهل ادب شناخته شده بوده است . « 4 » وى « عادلى » تخلص مىكرد « 5 » و غزل زير را در ايام سلطنت در قزوين سروده است : تا به قزوين آمدم آسايش جانم نماند * دردمند غم شدم اميد درمانم نماند بس‌كه بر ياد رخ هم‌صحبتان بگريستم * اشك خونين قطره‌اى در چشم گريانم نماند از ضعيفى همچو تارى شد تنم در پيرهن * غير دست محنت و غم در گريبانم نماند « 6 » رجبعلى يحيايى

--> ( 1 ) - والتر هينتس : پيشين / 154 - 156 ( 2 ) - قاضى احمد قمى : پيشين 2 / 454 - 655 ؛ صادقى كتابدار : تذكرة مجمع الخواص / 11 ( 3 ) - قاضى احمد قمى : پيشين 1 / 5 ( 4 ) - فخرى هروى : تذكرة روضة السلاطين / 68 - 70 ( 5 ) - قاضى احمد قمى : پيشين 2 / 655 ؛ ميرزا بيگ جنابدى : پيشين / 579 ؛ صادقى كتابدار : پيشين / 11 ( 6 ) - قاضى احمد قمى : پيشين 2 / 655